ჯანმრთელობის შენარჩუნებისა და ნორმალური ზრდა-განვითარებისთვის, ასევე რეპროდუქტიულობის მისაღებად, ცხოველი მუდმივად მოითხოვს გარემოდან წყლის, საკვებისა და ჟანგბადის უწყვეტ მიწოდებას. ერთ-ერთი მათგანის არარსებობის შემთხვევაში, ცხოველი იღუპება.

უხარისხო საკვების ან შესაბამისი კვებითი ღირებულების არქონის მიმართ განსაკუთრებით მგრძნობიარეები არიან ცხოველები, რომლებიც არიან მაღალპროდუქტიულები ან რაიმე განსაკუთრებული გენეტიკის მატარებლები. მათ სჭირდებათ საკვების სწორი ბალანსირება – ულუფის სწორად შედგენა და წყლის საჭირო რაოდენობის მიწოდება. პროდუქტი უნდა იყოს ჯანსაღი და უვნებელი. ამისათვის საჭიროა ყველა იმ ნორმატივის დაცვა, რასაც კონკრეტული გენეტიკის მატარებელი ცხოველი მოითხოვს. ჰაერის ტემპერატურა, ტენიანობა, საკვებისა და წყლის ხარისხი, მათი რაოდენობა უაღრესად მნიშვნელოვანია. ერთ-ერთი მათგანის გამოკლება ცხოველს ფატალურ შედეგამდე მიიყვანს.

უფრო თვალსაჩინო რომ იყოს, განვიხილოთ მაგალითი: შვიცი ბრაუნი, შვიც ორიგინალი და ჰოლშტეინი – შავჭრელი ან წითელჭრელი ფურები 700-800 კილოგრამს იწონიან. ფერმერი რომელიმე მათგანის მოშენებას თუ გადაწყვეტს, უნდა იცოდეს, რომ ამ წონის ცხოველს საშუალოდ დღე-ღამის განმავლობაში 30-დან 40 კილოგრამამდე უხეში საკვები დასჭირდება იმის გათვალისწინებით, ცხოველი ლაქტაციის პერიოდშია თუ არა.

უხეში საკვები დაბალანსებული უნდა იყოს ერთლებნიანი და ორლებნიანი მცენარეებით, ორლებნიანი პარკოსანი მცენარეებით, რომლებიც აუცილებლად უნდა იყოს ჩართული, განსაკუთრებით ლაქტაციის პერიოდში. ასევე უნდა მიეწოდებოდეს წყალი, რომლის რაოდენობაც განისაზღვრება შემდეგი გაანგარიშებით – ცხოველს დღე-ღამის განმავლობაში უნდა მიეწოდოს თავისი ცოცხალი წონის 10% წყალი. თუ ლაქტაციის პერიოდი აქვს, რამდენ ლიტრ რძესაც იწველება, იმ რაოდენობის წყალი; ზაფხულის პერიოდში – 20-30 ლიტრი წყალი მაინც, რადგან სიცხის დროს ხდება ცხოველის ორგანიზმის დეჰიდრატაცია.

ფურს, რომლის წონა შეადგენს 700 კილოგრამს და წველის დღიური ნორმა 40 ლიტრს, ზაფხულის პერიოდისთვის 140 ლიტრი წყალი დასჭირდება. გასათვალისწინებელია, რომ ფურს სჭირდება კომბინირებული საკვები დღიურად 3 კგ-ს ოდენობით და მინერალები. ამ ნორმების დაცვის შემთხვევაში ცხოველი მაქსიმალურად მაღალპროდუქტიული იქნება.

სხვადასხვა ჯიშის ცხოველს ინდივიდუალური მახასიათებელი აქვს. მაგალითად, ჰოლშტეინის ჯიშისთვის დამახასიათებელია რბილი ჩლიქი, რის გამოც პრობლემა ექმნება უხეშ ნიადაგზე სიარულისას. ამიტომ ამ ჯიშის ცხოველების ფერმები აღჭურვილია სპეციალური ქვეშაგებელი რეზინებით, რადგან ცხოველს ფეხი არ დაუზიანდეს. ფეხდაზიანებული ცხოველი, ძირითადად, წევს, არ ჭამს საკვებს, არის სტრესულ მდგომარეობაში.

ეს აისახება მის პროდუქტიულობაზე. ამიტომ, ეს ჯიში განკუთვნილია სტაციონარული შენახვის მეთოდისთვის. მისი წველა სათანადო მოვლის პირობებში ხდება დღეში სამჯერ ყოველ რვა საათში ერთხელ. მარტყოფის ფერმაში ვნახე, რომ ამ ჯიშის ფურის დღიური მონაწველი პირველ ლაქტაციაზე იყო 57,5 ლიტრი.

თუმცა, ეს არ ნიშნავს იმას, რომ აუცილებლად ყველა ამდენს იწველის. ეს შედეგი კვებასა და მოვლაზეა დამოკიდებული. შვიცის ჯიშის საქონელი უფრო ამტანია. ამიტომ შესაძლებელია მისი როგორც სტაციონარული, ასევე მომთაბარე პირობებში შენახვა. ის ამტანია კლიმატური პირობების ცვლილების მიმართ – შეუძლია იაროს მთაგორიან ადგილებში. მისი ჩლიქი უფრო გამძლეა და იტანს საველე პირობებში გადაადგილებას. შვიცის მონაწველის დღიურ ნორმას რაც შეეხება, დმანისში, სოფელ სარკინეთში ვნახე, რომ 28-35 ლიტრ რძეს იწველის დღეში.

ასე რომ, სანამ ფურის ჯიშს შევარჩევთ, აუცილებელია განვსაზღვროთ შენახვის რომელ მეთოდს გამოვიყენებთ და ამის შემდეგ გადავწყვიტოთ, რომელ ჯიშს ავიყვანთ.

ჩვენს რეგიონში რეკომენდირებულია შვიცი და ჯერსი. თუმცა, ეს არ ნიშნავს იმას, რომ სხვა ჯიში ვერ ივარგებს. ნებისმიერი ჯიშის მოშენება შესაძლებელია, თუ საჭირო პირობებს შევუქმნით.

საშიკო ხიჯაკაძე
ფერმერი

ამავე თემაზე

ფერმერი გვირჩევს – სწორი წველის მნიშვნელობა

ცხოველთა პროდუქტიულობის გაზრდა და ჯიშის გაუმჯობესება ხელოვნური განაყოფიერების გზით

ცხოველური წარმოშობის პროდუქტები რომ ჯანსაღი იყოს, აუცილებელია დავიცვათ ცხოველების კეთილდღეობა

ფერმერი გვირჩევს – როგორ დავძლიოთ კლიმატური ცვლილებებით გამოწვეული სტრესის გავლენა ცხოველებზე

ფერმერი გვირჩევს – რატომაა აუცილებელი და რაში გვეხმარება ცხოველების იდენტიფიკაცია-რეგისტრაცია

ზოოჰიგიენის მნიშვნელობა და წვლილი ცხოველთა ჯანმრთელობის დაცვაში