ცხოვრების გზაზე განცდილი და მოსმენილი ამბები საგულდაგულოდ შეაგროვა და წიგნად გამოსცა.

თუმცა თავს მწერლად არ მიიჩნევს. „როგორც ძუძუმწოვარა ბავშვს ვერ ანდობს დედა სხვას, ასე გამიჭირდა ჩემი მინიატურების, ჩანახატებისა და ნოველების გულიდან მოცილება, მაგრამ ისინიც შვილებით დაიზარდნენ, მომწიფდნენ და დამოუკიდებელი ცხოვრება ისურვეს,“ – წერს წიგნის „ცხოვრება მინი(ნ)ატურაში“ წინასიტყვაობაში დონარი ბერიძე.

ქალბატონი დონარი დღეს, 17 მარტს 70 წლის გახდა. საიუბილეო თარიღთან დაკავშირებით მას ბორში, როგორც თავად უწოდებს „საკუთარ ნავსაყუდელში“ – სკოლის ბიბლიოთეკაში ვესტუმრეთ.

-ქალბატონო დონარი, გვიამბეთ თქვენზე.

-ასპინძიდან ვარ, ისტორიული მესხეთიდან. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, ერთი წელი ასპინძაში, ამინდის ბიუროში ვმუშაობდი. შემდეგ ნათესავთან მოვხვდი კიცხში. 1918 წელს, ომიანობისას, მესხეთიდან ჩვენი ნათესავი ბერიძეები კიცხში გამოხიზნულან. ათეული წლები მათ შესახებ არაფერი ვიცოდით. მამაჩემმა მოძებნა. 18 წლის ვიყავი, კიცხში მათ სანახავად რომ მოვედი. მალე ბორში პავლაძეების რძალი გავხდი.

სამი შვილი გავაჩინე. ერთი ავტოავარიაში დამეღუპა. მას შემდეგ გაორებული ცხოვრება მაქვს – შვილის სამყაროშიც ვარ და სააქაოშიც. შვილის გარდაცვალების შემდგომი ორი წელი უმძიმესი აღმოჩნდა. დეპრესიაში ჩავვარდი. სასამართლომ სიმართლე ვერ დაადგინა, მტკიცებულებები განადგურებული იყო. საშინელ დღეში ვიყავი. დავიწყე იმ დღეების აღნუსხვა, რაც ხდებოდა და რასაც განვიცდიდი. ვერ წარმოიდგენ, რამხელა შვება ვიგრძენი.

დედას რომ შვილი მოუკვდება, ძნელია ცხოვრების გაგრძელება, მაგრამ უნდა შეძლო. გამოსავალი წერაში ვიპოვე. ვწერდი დღიურებს, მინიატურებს, გზაში გაგონილ ამბებს. მინდოდა შვილის ხსოვნისთვის რამე გამეკეთებინა და ჩემი ჩანაწერების წიგნად გამოცემის იდეა გამიჩნდა. თავიდან ამ იდეის შემეშინდა, რადგან წიგნი ჩემთვის დიდი სიწმინდეა, მწერალი – უმაღლესი ღირებულების ადამიანი.

პირველად ჩემი ნაწერები თქვენთან, „ჩემი ხარაგაულის“ რედაქციაში მოვიტანე. თქვენ ამიკრიფეთ კომპიუტერზე. ვიფიქრე, რომ წიგნს სანამ გამოვცემდი, ჩემი მინიატურები ბორის სკოლის უფროსკლასელებისა და მასწავლებლებისთვის გამეცნო. ბიბლიოთეკაში მოვიწვიე და ვთხოვე, რომ  საკუთარი მოსაზრებები წერილობით მოეწოდებინათ. შეფასებებმა გამათამამა და დიდი სტიმული მომცა. მერე იზა ვეფხვაძეს მივაკითხე და მისგან დაწერილი რეცენზიით გამომცემლობაში მწერალ ელგუჯა თავბერიძესთან მივედი. მან მითხრა, ლაკონურად დაწერილი მრავლისმეტყველი მინიატურებიაო. ასე გამოვეცი წიგნი 2006 წელს. ეს ჩემთვის შვილის დაბადების ტოლფასი აღმოჩნდა. პრეზენტაცია ხარაგაულში შედგა. მაშინ გავიცანი ხარაგაულის ინტელექტუალური საზოგადოება, რომელიც საქართველოში გამორჩეულია.

თანამედროვე მკითხველი სქელტანიან ნაწარმოებებს აღარ კითხულობს. ბედნიერი ვარ იმით, რომ პატარა მინიატურებით შევძელი და სრულად გადმოვეცი ჩემი სათქმელი.

-შემდეგ გამოეცით მეორე წიგნი ბორის განძის შესახებ. ამ წიგნის შექმნის ისტორია როგორია.

-ჩემ ოჯახში სულ ბორის განძზე საუბრობდნენ. ხშირად გვსტუმრობდა შაქრო მაჭავარიანი და ბორის განძის ისტორიას მიამბობდა. იმ დროს არაფერს ვიწერდი, მეგონა დავიმახსოვრებდი, მაგრამ სამწუხაროდ, ბევრი ამბავი დამავიწყდა. მეცხრე კლასში იყო ჩემი შვილი გოჩა, როცა ისტორიის მასწავლებელმა აკაკი ჩხიკვაძემ კონფერენციისთვის ბორის განძზე თემის მომზადება დაავალა. ბიბლიოთეკაში ლიტერატურა მოვიძიეთ და იმ თემამ პირველი ხარისხის დიპლომი დაიმსახურა. ბორის შესახებ მასალებს წლების განმავლობაში ვაგროვებდი. შვილების სტუდენტობისას თბილისში რომ ჩავდიოდი, ბიბლიოთეკებსა და არქივებში საათობით ვიჯექი და ინფორმაციებს ვამუშავებდი. წიგნის გამოცემაში მხარდაჭერა ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის მაშინდელ გამგებელს, კობა ლურსმანაშვილს ვთხოვე. უყოყმანოდ დამიდგა გვერდით და წიგნის გამოცემა ადგილობრივი ბიუჯეტიდან დააფინანსა.

წიგნს „ბორი“ ასეთი წავაწერე – ჩემი ცხოვრების ჭირნახულია სამი შვილი, ოთხი შვილიშვილი, ერთი შვილთაშვილი, ორი წიგნი და ერთი შვილის საფლავი.

ახალი მინიატურები და ნოველები მომიგროვდა და 70 წლის იუბილესთან დაკავშირებით მინდოდა, რომ გამომეცა. წიგნის გამოცემისთვის ფინანსები არ მაქვს. ხარაგაულის მერიაში მივედი და მითხრეს, რომ ადგილობრივი ბიუჯეტიდან ვერ დამიფინანსებენ. იმედია, ახალი წიგნის გამოცემას შევძლებ.

ამ ბოლო დროს ემიგრანტების ცხოვრებას ვაკვირდები. სოციალურ ქსელში მათ მოსაზრებებს ვეცნობი. ნოსტალგია და საკუთარი სამშობლოს მონატრებას ვეღარ უძლებენ. მესმის იმ ქალბატონების, რომლებიც ემიგრაციაში არიან იმიტომ, რომ შვილებს კარგი მომავალი შეუქმნან, მაგრამ მაინც ვერ ვამართლებ. შვილი დედამ უნდა გაზარდოს. პატარა, უსუსური ბავშვი დატოვო იმისთვის, რომ მას თბილისში ბინა უყიდო, არ მიმაჩნია სწორ გადაწყვეტილებად. ჩვენ სკოლაში საკმაოდ არიან ემიგრანტების შვილები – ძალიან სევდიანები და დედის ალერსს მონატრებულები. მინდა ემიგრანტების ცხოვრებაზე დავწერო. ოჯახური მდგომარეობის გამო ახლა ჩემი გონება შემოქმედებისთვის ვეღარ იცლის.

-ქალბატონო დონარი, თქვენ, როგორც ბორის სკოლის ბიბლიოთეკარი, მოსწავლეებთან სხვადასხვა პროექტებს ახორციელებთ. გაგვაცანით თქვენი სამომავლო გეგმები.

-ბიბლიოთეკაში მართლაც რამდენიმე საინტერესო პროექტი განვახორციელეთ. შევქმენით სადისკუსიო კლუბი. მშობლები შვილების აღზრდის საქმეში ერთმანეთს გამოცდილებას უზიარებდნენ. ამ დისკუსიებზე მოვიწვიეთ ფსიქოლოგები და მოძღვარი.

უახლოეს ხანში ბორელი ახალგაზრდა მსახიობისა და პოეტის, ნიკუშა ფაიქრიძის მოწვევას ვაპირებ. იდეები საკმაოდ მაქვს. ბიბლიოთეკარს სტაჟი და ასაკი მეტ გამოცდილებას მატებს.

უფალმა იცის, სად უფრო კარგ საქმეს გავაკეთებდი, სად შევძლებდი საკუთარი შესაძლებლობების რეალიზებას და წიგნის სამყაროში მომიყვანა.

ნინო კაპანაძე